Księgarnia

„Napisałam tę książkę dla wdów i wdowców, ale również dla takich osób, które nigdy nie wyszły za mąż, oraz dla takich, które muszą żyć same po rozwodzie. Obie rzeczy, żałoba i proces uzdrowienia, potrzebują czasu. Nie ma drogi na skróty.” Posłuchaj recen …

Niezwykłe wyznanie wiary człowieka, kapłana, który potrafi zobaczyć Chrystusa w różnych miejscach i okolicznościach. Potrafi „zobaczyć” Jego obecność w sytuacjach, ludziach, problemach. Swoje działania, trud, starania określa i ukierunkowuje bardzo jasno: …

Jeśli nie doświadczyłeś w swoim życiu miłości ojcai twoja relacja z Bogiem jest zraniona, to ta książka jest dla Ciebie!Z jej pomocą możesz odkryć Boże dziecięctwo,może nawet mimo tego, że jesteś już osobą dorosłą.Na nowo odczujesz bliskość Ojca i wyzwoli …

książka ta zawiera treści wygłoszone podczas rekolekcji, poszerzone o późniejsze refleksje, bo jak twierdzi Autor "rekolekcje nigdy się nie kończą w sumieniu tego, kto je sumiennie głosi". "To, co jest NAJWAŻNIEJSZE, jest niewidoczne dla oczu. To, co jest …

Przemilczana prawda o seksualności Rzeczy, o których matka nigdy Ci nie powiedziała. Poradnik dla kobiet Doskonała propozycja dla młodych kobiet, pokazująca w jaki sposób odkrywać swoją seksualność. Może być również świetnym poradnikiem dla matek rozmawia …

Do czego można się posunąć, aby zataić prawdę przed najbliższymi, i jak wiele poświęcić, by nigdy jej nie odkryli?Porywająca powieść domestic noir o najgłębszych tajemnicach rodzinnych.Trzydziestoletnia Ewa Dębska jest singielką zaangażowaną w prowadzenie …

Co może kryć rodzinna szuflada? Jaką tajemnicę ujawnić? Czy po jej otwarciu życie może wyglądać tak samo? Znaleziona w listach ze starej szuflady historia Juliusza Wolskiego (syna poetki Maryli Wolskiej) i Stefanii Hrachowiny (Rusinki pracującej w domu Wo …

Promocja trzy książki w cenie dwóch!!! Komplet książek z przepisami na zdrowe i smaczne posiłki dla osób cierpiących na współczesne choroby cywilizacyjne - nowotwory, chorobę Alzheimera i wiele innych. Oprócz przepisów znajdziemy praktyczne wskazówki, jak …

Bycie matką to najważniejsza, a zarazem najtrudniejsza z ról w życiu kobiety, dlatego warto poznać doświadczenia i opinie Meg Meeker - lekarza, żony i matki. Autorka bestsellerowych poradników: ,,Mocni ojcowie, mocne córki" i ,,Jak wychować chłopca na męż …

Opowieść o historii, która nie dzieli, lecz łączy. Ta powieść stała się już częścią światowej klasyki. Anno Domini 1666. Dwór w Milkontach na Litwie. Mijają lata, odkąd Jan Maciej Narwojsz schronił się tu z rodziną po najeździe kozackim na Wilno. Teraz, …

Gombrowicz nieznany. Od szkiców do Ferdydurke po przedmowy do własnych i cudzych książek. Varia 1. Czytelnicy i krytycy zawiera mniej znane teksty wybitnego pisarza. Miłośnicy twórczości Gombrowicza znajdą tu opowiadania, pierwsze szkice do Ferdydurke, pi …

Język angielski - poziom B1-B2 Lubisz czytać dobre powieści a jednocześnie chcesz doskonalić swój angielski? Mamy dla Ciebie idealne połączenie! Klasyka literatury światowej w wersji do nauki języka angielskiego. Ameryka lat sześćdziesiątych XIX wieku. Ro …

Zabawa polega na malowaniu obrazków pędzelkiem zmoczonym w wodzie – szare obrazki nabierają wówczas różnych kolorówLiczba stron: 8Okładka: miękkaKolorowanka wodnaTytuł: KotkiZabawa polega na malowaniu obrazków pędzelkiem zmoczonym w wodzie – szare obrazki …

Kolorowanka wodna Tytuł: Polskie auta Zabawa polega na malowaniu obrazków pędzelkiem zmoczonym w wodzie – szare obrazki nabierają wówczas różnych kolorów Liczba stron: 8 Okładka: miękka Format: 28 x 20 cm Wydawnictwo: Skrzat

Język angielski – poziom A1-B1 Angielski dla leniwych. Gramatyka. Szkoła podstawowa 4–8. Egzamin ósmoklasisty odczarowuje angielską gramatykę i udowadnia, że jej zasady – wyjaśnione w prosty sposób – wcale nie są trudne. Książka nie jest przeładowana skom …

Ekscytująca biografia ikony polskiej fotografii XX wieku Zofia Chomętowska – fotografka, której zdjęcia stały się unikatową kroniką ubiegłego stulecia Światłoczuła to opowieść o pasji i odwadze, by podążać własną ścieżką i szukać światła w czasach mroku. …

Autorka Kto wypuścił bogów? i Po prostu misja znowu rozśmieszy was i wyciśnie łzy wzruszenia. Po brawurowej opowieści o tym, jak olimpijscy bogowie, gwiezdna konstelacja i pewien demon namieszali w życiu nastolatka z południowej Anglii, czas na intrygę sz …

Książka Owoce i charyzmaty Ducha Świętego koncentruje się na łaskach, które wynikają z powierzenia swojego życia prowadzeniu przez Ducha Świętego. Czym się różnią codzienne dobre uczynki czy dobre cechy charakteru jak np. dobroć czy cierpliwość od tych, k …

Zabawa polega na malowaniu obrazków pędzelkiem zmoczonym w wodzie – szare obrazki nabierają wówczas różnych kolorówLiczba stron: 8Okładka: miękkaKolorowanka wodnaTytuł: Samochody wyścigoweZabawa polega na malowaniu obrazków pędzelkiem zmoczonym w wodzie – …

Zachwycające i intymne spojrzenie w głąb świata literatury. Sienkiewicz i Białoszewski, Miłosz i Gombrowicz, Szymborska i Herbert, Josif Brodski i Andrzej Busza, Barańczak, Krynicki i Zagajewski - to zaledwie niektórzy z pisarzy, na których, dzięki Aleksa …

"Niezbędnik dla współczesnych cichych wojowników". Susan Cain, autorka bestsellera "New York Timesa" Ciszej, proszę Czy niepozorni introwertycy mogą zostać liderami w świecie, w którym rządzą pewni siebie i zdecydowani ekstrawertycy? Jill Chang, bizneswo …

Fascynująca historia katastrof i ich konsekwencji autorstwa najwybitniejszego brytyjskiego historyka swojego pokolenia ("The Times") Racjonalna, praktyczna i pięknie napisana. "Fatum" nie jest po to, by przerazić nas nadchodzącymi katastrofami, ale by pr …

Nareszcie: Pierwsza biografia Sławomira Mrożka! Sławomir Mrożek (1930-2013) - dramaturg, prozaik i rysownik, jeden z najważniejszych polskich pisarzy XX wieku. Był postacią tajemniczą, a nawet zagadkową, do dziś jego osobowość stanowi zagadkę. Unikał roz …

Twórca Szwejka i jego praskie perypetie Przez pół wieku należała do legendy biograficznej Haška. Sam wiekopomny fakt "założenia" nowej partii, która wzięła udział w rozpisanych właśnie wyborach uzupełniających, wystawiając samodzielnego kandydata (Haška …

Stanisław Lem - pisarz, myśliciel, futurolog. Jego książki zostały przetłumaczone na ponad 40 języków. Maestrią kreowania odległych światów zaskakuje i zadziwia kolejne pokolenia czytelników. Człowiek z Marsa to pierwsza, na wiele lat zapomniana powieść …

Królowe epoki przepychu i upadku - Kamil Janicki powraca do historii silnych kobiet! Kontynuacja bestsellerowych Dam złotego wieku, na jaką czekaliśmy! XVII wiek był stuleciem nieskrępowanej wolności, ale tylko dla tych, którzy nosili szlacheckie kontusz …

Kiedy po zdaniu wszystkich egzaminów w sesji Hiacynta wraz z przyjaciółmi postanawia wyjechać nad morze, nie wie jak tragiczne w skutkach będą to wakacje. Dziewczyna wraca odmieniona, a jej życie rozpada się niczym domek z kart. Rok później Hiacynta wciąż …

Książka „Ciekawski George puszcza latawiec” to wspaniała propozycja dla małych dzieci, które kochają przygody i zabawę. W tej książce maluchy będą mogły śledzić trzy pełne wrażeń opowiadania o brązowej małpce George'u, który wciąż wpada w zabawne sytuacje …

Arcydzieło prozy modernistycznej Fale, wydane w 1931 roku, uchodzą za jedną z najbardziej eksperymentalnych powieści Virginii Woolf, która wykorzystuje tu technikę strumienia świadomości, miesza swobodnie poezję z prozą, koncentruje się na głębi psycholo …

Kilka dni to książka, która jest szkicem do portretu pokolenia lat sześćdziesiątych, widzianego przez pryzmat grupy przyjaciół studentów krakowskich uczelni. Autor zapisał w niej swoje wspomnienia w formie esejów, które nie koncentrują się tylko na jego o …

Seria pism zebranych Witolda Gombrowicza, powstająca pod redakcją prof. Włodzimierza Boleckiego i honorowym patronatem Rity Gombrowicz, powiększa się o trzy kolejne tomy. Tym razem jest to opus magnum, najważniejszy utwór pisarza, a zarazem jedno z najwyb …

Klucz do Ewangelii św. Jana jest kontynuacją serii komentarzy do czterech Ewangelii tego autora. Są to słowa oparte na własnym doświadczeniu modlitwy i trwaniu w obecności Boga. Kardynał Grzegorz Ryś podzielił tekst na fragmenty odpowiadające czytaniom ms …

Nie każdemu poecie dane jest mówić tak wyrazistym i osobistym głosem. Krzysztof Siwczyk ma własny słownik, imaginarium i sposób wypowiedzi, który czyni go autorem rozpoznawalnym po kilku wersach. Na nowy tom zatytułowany Ludzie z taksydermii składają nier …

Światło czy ciemność - co wybierzesz w obliczu moralnego dylematu? Tragedia wydarzyła się w tę właśnie noc. W równonoc. Jeden nierozważny krok wystarczył, by Justyna straciła swoją ukochaną siostrę, a wraz z nią - część siebie. Choć minęły lata, kobieta w …

Autor pisze o akcie małżeńskim jako formie modlitwy. „Możliwe, że panujące w tej dziedzinie zamieszanie jest w dużej mierze zawinione przez nas, chrześcijan, bo unikaliśmy poruszania tego tematu. A któż inny ma o tym mówić, jeśli nie chrześcijanie?” 

Ta książka nie mówi o alkoholu, lecz o człowieku w obliczu alkoholu. Kto nadużywa alkoholu, ten zastawia na siebie kuszącą pułapkę, gdyż obiecuje sobie łatwe szczęście. Niniejsza publikacja, napisana językiem dostępnym dla każdego, jest owocem spotkań aut …

„Dobra nowina o dialogu” pokazuje w jaki sposób zasady dialogu opracowane przez Irenę i Jerzego Grzybowskich mogą być drogą, która pomaga w budowaniu relacji międzyludzkich zgodnie z przykazaniem miłości Boga i bliźniego. Zasady te.... mają uniwersalne mo …

Adelka jest chora i to wcale nie jest przyjemne. Do tego mama ma dużo pracy. Adelce wcale się to nie podoba. Dorośli mają lepiej - Adelka jest tego pewna. I o co mamie chodzi z tą całą empatią (czy jakoś tak)? Czy to jakieś nowe okropne lekarstwo? Opowieś …

Głęboka poetycka opowieść o dorastaniu, pasji i niemym krzyku wśród fal.Przejmująca historia kobiety dotkniętej przemocą seksualną.Olivia ma 21 lat, kiedy rzuca staż w bankowości, aby żeglować wokół wybrzeży Australii w towarzystwie dwójki przyjaciół. Z f …

Chcesz udoskonalić swoje kompetencje językowe w zakresie słownictwa biznesowego? Książka Rekrutacja w języku angielskim. Find a Job in an English-Speaking Company skierowana jest do wszystkich poszukujących pracy z wymaganą znajomością języka angielskiego …

Nagroda Campiello. Powieść, która podbiła serca 80 tysięcy czytelników. Życie. W rodzinie, która cię nie chce. W świecie, którym rządzą silniejsi. W rozdarciu między instynktem a wiedzą i wiarą. W tęsknocie za bliskością i w oczekiwaniu na jutro. Prze …

Escape Book Znajdź klucz do wyjścia Książka z zagadkami do nauki angielskiego to bogato ilustrowana, wciągająca książka interaktywna, umożliwiająca naukę języka angielskiego poprzez emocjonującą zabawę i zagadki. Wyobraź sobie, że wybierasz się na wyciecz …

Ciało, trauma, magia. Codzienna groza życia i marzenia o wolności. Autorka głośnych reportaży o Bałkanach powraca do prozy. Polska, Albania, Kosowo. Graniczne sytuacje zamknięte w jedenastu zmysłowych opowieściach - o wyobcowaniu i szukaniu bliskości, o p …

Małomiasteczkowy horror Marcina Napiórkowskiego! Stephen King spotyka Umberta Eco. Kiedyś Jaworski był sfrustrowanym nauczycielem historii. Dziś znany jest jako Pan Wycieczka - twórca najpopularniejszego kanału o familijnych podróżach na YouTubie. Na ocz …

Groza i fascynacja. Kim naprawdę byli najsłynniejsi zbrodniarze międzywojennej Polski? Jak opisywała ich ówczesna prasa? Jak postrzegało ich społeczeństwo? Najnowsza książka Kamila Janickiego odsłania mroczne oblicze dwudziestolecia międzywojennego - …

Bestsellerowa powieść Anny Dziewit-Meller w nowym wydaniu! Czasy współczesne. Po narodzinach córki Sebastian nieustannie odczuwa irracjonalny lęk przed stratą dziecka. Strach potęguje informacja o mrocznej historii szpitala, w którym prowadzi aptekę. II w …

Autorka monumentalnych "Córek Wawelu" powraca z nową powieścią! Niegdyś Città di Sant’Angelo wydawało na świat słynnych rycerzy i budowniczych katedr. Osłabione herezjami i buntami, dzisiaj już tylko zachłannie broni swojego bogactwa i nienawidzi obcych. …

Błogosławiona Jadwiga Carboni (18801952) była włoską mistyczką i stygmatyczką. Jej życie od samego początku obfitowało w niezwykłe zjawiska. Jako niemowlę miała na piersi odciśnięty mały krzyżyk, który był widoczny do końca jej życia. Jako pięciolatka Jad …

Język angielski - Poziom B2 Lubisz czytać dobre powieści, a jednocześnie chcesz doskonalić swój angielski? Mamy dla Ciebie idealne połączenie! Klasyka literatury światowej w wersji do nauki języka angielskiego. Anglia, koniec XIX wieku. Charles Marlow, że …

Practical Business English na poziomie B2-C1 ułatwi ci prowadzenie firmy i komunikację w zespole Umiejętność sprawnego porozumiewania się̨ pozwala zyskać życzliwość́, sympatię, zaufanie oraz ułatwia tworzenie odpowiednich relacji i więzi międzyludzkich. …

Często narzekamy na brak czasu. Autor książki przekonuje, że wystarczy dobrze ustalić priorytety, a w naszym życiu znajdzie się miejsce na to, co jest naprawdę ważne. Uświadamia, że prawdziwym wyzwaniem w gospodarowaniu czasem nie jest posiadanie go coraz …

Jaka przyszłość czeka nasz gatunek? Światowy bestseller. Jedna z dziesięciu najlepszych książek non-fiction 2017 roku według magazynu „Time” „Naprawdę porywająca książka, pełna inspirujących pomysłów, zrozumiale napisana, bez nadmiernej ilości naukowego …

Wizje zawarte w niniejszym tomie obejmują początek działalności Pana Jezusa i Jego pierwsze cuda. Pasjonujące, szczegółowe opisy i uzupełnienia dobrze znanych historii pozwolą czytelnikowi przenieść się w samo centrum ewangelicznych wydarzeń. Będzie mógł …

Niehalo… …debiutancka powieść Karpowicza, z którą wszystko jest O.K. To doceniona przez krytyków opowieść o niezwykłym dniu zwykłego studenta z Piłsudskim, Popiełuszką i Zamenhoffem w tle. Wszystko utrzymane w ironicznym i kąśliwym stylu. Kim jest Maci …

Książki Ciekawski George (wym. dżordż) skierowane są do małych dzieci. Fascynująca postać małpki, która często wikła się w pełne wrażeń przygody, skupia uwagę maluchów i sprawia, że smyk jeszcze bardziej zbliża się do swojego ulubionego bohatera. Książka …

Zapraszamy do świata Nokturnii, w którym rządzi ciemność, blask jest przerażający, a jednorożce są bohaterami koszmarów. Poznajcie Amelkę Kieł, małą uroczą wampirkę, która zdecydowanie wolałaby bawić się ze swoją Dyńką, niż tańczyć na Balu Barbarzyńców. …

Internet jest wszędzie - zajrzyj, poznaj wirtualny świat młodych i pytaj o wszystko! Obowiązkowa lektura dla rodziców dzieci w każdym wieku! Bo wszyscy jesteśmy online. Codziennie każdy z nas, niezależnie od wieku, spędza wiele czasu w Internecie. Młod …

Debiutancka powieść Anny Dziewit-Meller w nowym wydaniu. Początek lat 90. XX wieku. Z głośników wybrzmiewa Ace of Base, w powietrzu roztacza się zapach Old Spice’a, z serialu Beverly Hills 90 210 dziewczęta dowiadują się, jak wygląda miłość. W szkole pod …

Słuchacie? Nadstawcie uszu! To będzie baśń o przebiegłej naturze zła, które potrafi manipulować i niszczyć, a ulec może jedynie czystemu dobru. Przepełniona magią piękna przypowieść pióra Kelly Barnhill, autorki ukochanej przez czytelników na całym świeci …

Gorzkie żale to tradycyjne wielkopostne nabożeństwo śpiewane w polskich kościołach od połowy XVII w. Autorka pomaga zrozumieć, co skrywają słowa kolejnych pieśni. Wskazuje biblijne źródła, wyjaśnia wątpliwości i kontrowersje wokół poszczególnych zwrotów. …

Bestseller "New York Timesa"! Mistrzowski zbiór nawiedzonych, magicznych opowieści pióra Kelly Barnhill, autorki Dziewczynki, która wypiła księżyc oraz Syna wiedźmy. Nagrodzona Medalem Johna Newbery’ego za wybitny wkład w amerykańską literaturę dziecięcą …

Kolorowanka wodna Tytuł: Pieski Zabawa polega na malowaniu obrazków pędzelkiem zmoczonym w wodzie – szare obrazki nabierają wówczas różnych kolorów Liczba stron: 8 Okładka: miękka Format: 28 x 20 cm Wydawnictwo: Skrzat

Książeczka do nauki pisania – przygotowuje grafomotorycznie do szkołyOpracowana przez doświadczonego pedagoga, Danutę KlimkiewieczZalety książeczki: trenowanie rączki poprzez pisanie po śladach, tworzących ciekawe wzorki i obrazkiNaklejkiKsiążeczka do nau …

Jego zdrada to dopiero początek.Beth Hall mieszka w pięknym domu na przedmieściach Londynu, jest kompozytorką piosenek w stylu country i matką dziewiętnastoletniej Meg. Dotąd była też szczęśliwą mężatką. Jednak jej mąż Adam, zafascynowany młodszą kobietą, …

Szóstka przyjaciół z ulicy Pazurkowej z utęsknieniem czeka na kolejne wakacje. Wreszcie będą mogli spędzać całe dnie w tajnej bazie w domku pod drzewem, biegać, skakać, bawić się w podchody. Z radością przyjmują wiadomość, że wkrótce dołączy do nich kuzyn …

Całkiem inny przewodnik kulinarny!Kamila i Noemi to dwie siostry, które w dzieciństwie dowiedziały się, że mają nietolerancję glutenu. Był to czas, gdy w sklepach nie było zbyt wielu produktów bezglutenowych, a zwłaszcza słodyczy.Postanowiły więc wziąć sp …

Pozornie wydaje się, że książka o. Stanisława Jarosza OSPPE: "Idź na całość za Jezusem. Inaczej o powołaniu", jest zbiorem refleksji przeznaczonych dla księży i osób zakonnych. Wbrew temu odczuciu może się ona okazać przydatna również dla małżonków, a tak …

Kościół żyje dzięki Eucharystii. Ta prawda wyraża nie tylko codzienne oświadczenie wiary, ale zawiera w sobie istotę tajemnicy Kościoła. To wpisanie Eucharystii w rytm chrześcijańskiej codzienności wyłania się bardzo wyraźnie z rozważań eucharystycznych k …

Słowo wstępne   Wielkich dzieł Boga nie zapominajmy. Te słowa rodzą się w moim sercu po zakończeniu lektury książki Państwa Małgorzaty i Wojciecha Nowickich. Pierwsze spotkanie z książką pozostawiło we mnie niezwykle mocny ślad. Oto pisze ktoś prostym i z …

Wykorzystaj dobrze czas, który Ci został, dokonując razem z Bogiem tego, co niemożliwe.   Ta książka zabierze Cię w najpiękniejszą podróż Twojego życia, inspirując do podejmowania kolejnych wyzwań, które Bóg przed Tobą stawia. Nie tylko odnajdziesz w nie …

 Niech pierwszy rzuci kamieniem ten, kto nigdy nie chciał zrobić czegoś zakazanego. I nie chodzi tutaj o napad na bank, ale zwykłe sprawy dnia codziennego. Na przykład pozwolenie dziecku na granie na komputerze przez 14 godzin dziennie, włączeniu mu telew …

W życiu chyba każdego człowieka przychodzi taki czas, w którym pojawiają się pytania o sprawy ważne i poważne. I – jak niełatwo zgadnąć – odpowiedzi na nie bywają trudne, wymagające uwagi, skupienia i czasu. Siedzimy, głowimy się, dzwonimy do przyjaciela …

Przygody skrzata Jagódki to sympatyczne bajeczki, które uczą, by nie być zbyt łakomym, że należy uważać na tajemnicze koszyki oraz nosić parasol, nawet gdy jest ładna pogoda.

Książka zawiera 30 przepisów kulinarnych, których stosowanie w codziennym życiu nie tylko poprawia pracę mózgu, ale również pomaga zapobiegać chorobom cywilizacyjnym, między innymi schorzeniom nowotworowym czy chorobie Alzheimera. Autor bazując na najnows …

Doświadczasz trudności lub chcesz wesprzeć modlitwą kogoś bliskiego? Pomogą ci w tym modlitwy do św. Rity, patronki od spraw trudnych i beznadziejnych, która słynie ze skutecznego wstawiennictwa. Znajdziesz tu najbardziej znane i lubiane wezwania do święt …

Laura Morawska jest uważana za specjalistkę od porywów serca - jej miłosne powieści w mig stają się bestsellerami i zdobywają rzesze fanów. Gdy jej debiutancka powieść dostaje szanse na ekranizację, Laura nie posiada się z radości. Tym bardziej że ma możl …

Światowy bestseller. Nowa książka najbardziej inspirującego myśliciela XXI wieku. Tak będzie wyglądała nasza przyszłość! Yuval Noah Harari w słynnej książce Sapiens. Od zwierząt do bogów opisywał ewolucję i historię ludzkości. W swym najnowszym dziele s …

Istnieje siedem bardzo krótkich, podobnych do tchnienia zdań, które płyną z ust umierającego na krzyżu Jezusa. Ich ciężar jest jednak tak wielki, że przez wieki były przedmiotem refleksji teologicznej i duchowej, a także źródłem inspiracji literackich i m …

Stanisław Lem - pisarz, myśliciel, futurolog. Jego książki zostały przetłumaczone na ponad 40 języków. Maestrią kreowania odległych światów zaskakuje i zadziwia kolejne pokolenia czytelników. Szpital Przemienienia to powieść, od której zaczyna się droga …

Najczęściej komentowana amerykańska powieść ostatnich lat! Jedna z najlepszych książek roku według Baracka Obamy, "The New York Timesa" i "The Washington Post". Przenikliwy portret współczesnej rodziny. Opowieść o dojrzewaniu i szukaniu własnej drogi. …

Odkryjcie otchłań oceanu i wyobraźni w nowej książce Philipa Reeve’a, autora bestsellerowych Zabójczych maszyn. Mieszkańcy Burzomorza żyli w ciągłym strachu przed wielką wodą i czającą się w niej tajemniczą, legendarną Gorm. Ich jedyną ochroną był czuwaj …